فکرش را بکنید فروشگاهتان ده هزار مشتری دارد و تازه فهمیده‌اید مسیر ورود و ثبت‌نامتان بهینه نیست. مشتری باید نام کاربری بسازد، رمز یادش بماند و هر بار که برمی‌گردد یکی از این دو را فراموش می‌کند. تصمیم می‌گیرید مسیر ساده‌تری بگذارید: ورود با شماره موبایل.

افزونه‌ای مثل دیجیتس نصب می‌کنید. از قابلیت ادغام کاربران هم استفاده می‌کنید تا مشتری‌های قدیمی به مسیر جدید منتقل شوند. همه‌چیز طبق برنامه پیش می‌رود.

اما با چیزی روبه‌رو می‌شوید که شاید انتظارش را نداشتید.

این دقیقاً همان چیزی است که ما در قهوه‌۲۸ تجربه کردیم. مشتری‌ای که حساب داشت و شمارهٔ تماسش هم ثبت بود، هنگام ورود یک حساب تازه هم با همان شماره می‌گرفت. افزونه گیج می‌شد و اجازهٔ ورود نمی‌داد. مشتری هم به‌ناچار به‌عنوان مهمان خرید می‌کرد و سابقهٔ سفارش‌ها و امتیاز باشگاه مشتریانش از دسترس خارج می‌شد.

این مقاله فقط روایت ما نیست. همین مشکل به شکل‌های مختلف در هر فروشگاهی پیش می‌آید که ورود و ثبت‌نامش از ابتدا درست طراحی نشده. اول از چشم مشتری نگاه می‌کنیم: کجای مسیر گیر می‌کند و فروشگاه چه چیزی را از دست می‌دهد. بعد ماجرای قهوه‌۲۸، اصول طراحی، برنامهٔ مهاجرت و در پایان افزونه‌ای که برای همین مسیر ساختیم.

مسیر ورود و ثبت‌نام از چشم مشتری

مشتری فروشگاه شما «سیستم ورود» نمی‌بیند. او فقط می‌خواهد چیزی بخرد و بعد بداند سفارشش کجاست. در این مسیر سه لحظه هست که هر کدام می‌تواند او را نگه دارد یا دور کند:

  • اولین خرید: باید حساب بسازد یا می‌تواند مستقیم بخرد؟
  • بازگشت: وقتی دوباره می‌آید، با چه چیزی وارد می‌شود و چقدر طول می‌کشد؟
  • بعد از خرید: سفارشش در حسابش هست یا باید با پشتیبانی تماس بگیرد؟

پژوهش‌های مؤسسهٔ Baymard، که روی فروشگاه‌های بین‌المللی انجام شده، میانگین رهاشدن سبد خرید را حدود ۷۰ درصد گزارش می‌کند. همین مؤسسه می‌گوید حدود ۱۹ درصد خریداران به‌خاطر اجبار به ساخت حساب خرید را رها کرده‌اند و پیشنهاد می‌کند ساخت حساب به مرحلهٔ تأیید سفارش منتقل شود. همچنین چک‌اوتی با ۱۲ تا ۱۴ عنصر فرم را ایده‌آل می‌داند.

هشت مشکل در مسیر ورود، ثبت‌نام و ثبت سفارش

مشکل‌ها را به ترتیبی آورده‌ایم که مشتری با آن‌ها روبه‌رو می‌شود.

۱. ثبت‌نام اجباری پیش از خرید

مشتری هنوز نمی‌داند از خرید راضی می‌ماند یا نه، اما از او می‌خواهید اول حساب بسازد. راه‌حل رایج خرید مهمان است. ولی خرید مهمان فقط وقتی کامل است که بعد از خرید، راهی سریع برای عضویت و اتصال سفارش هم وجود داشته باشد؛ مشکل ششم دقیقاً همین‌جاست.

۲. فرم ثبت‌نام طولانی

نام کاربری، ایمیل، رمز با شرایط سخت، تکرار رمز. هر فیلد اضافه یک دلیل دیگر برای انصراف است، به‌خصوص روی موبایل. در فروشگاه‌هایی که شماره موبایل هویت اصلی مشتری است (برای کد تأیید، پیامک سفارش و تحویل)، خواستن نام کاربری و ایمیل جدا از آن معمولاً فقط فیلد اضافه است.

۳. نام کاربری و رمزی که فراموش می‌شود

مشتری ماه‌ها بعد برمی‌گردد و نه نام کاربری یادش هست نه رمز. حالا باید بازیابی را شروع کند: درخواست، منتظر پیام ماندن، لینک، رمز جدید و دوباره ورود. هر قدم این مسیر یک جای ریزش است. رمز ذخیره‌شده در مرورگر کمک می‌کند، اما تضمینی نیست؛ مرورگر داخلی اینستاگرام یا حالت ناشناس آن را نگه نمی‌دارند.

۴. کد پیامکی که دیر می‌رسد یا هر بار تکرار می‌شود

کد یک‌بارمصرف مشکل رمز را حل می‌کند، اما اگر برای هر ورود اجباری باشد، خودش مشکل می‌شود. مشتری باید منتظر پیامک بماند و اگر دیر برسد یا نرسد، دوباره درخواست بدهد. تأخیر پیامک به سرویس‌دهنده و اپراتور بستگی دارد، نه سایت شما. از آن طرف، هر پیامک برای فروشگاه هزینه دارد و بدون محدودیت می‌تواند سوءاستفاده شود.

۵. یک شماره، چند حساب

وقتی شماره موبایل هویت مشتری است، یکتایی آن حیاتی است. اما حساب تکراری از جاهای مختلف می‌آید: حساب‌هایی که برای مهمان‌ها ساخته شده، شماره‌ای که با قالب‌های مختلف ذخیره شده (۰۹۱۲، ‎+۹۸۹۱۲، ۰۰۹۸، ارقام فارسی)، واردکردن داده از سیستم قبلی، یا باگ افزونه. وقتی دو حساب به یک شماره وصل باشد، سیستم نمی‌داند مشتری را به کدام وارد کند و معمولاً او را بیرون می‌گذارد.

۶. سفارش مهمانِ بی‌صاحب

مکانیسم پیش‌فرض ووکامرس برای وصل‌کردن سفارش‌های مهمان به حساب، بر ایمیل صورتحساب تکیه می‌کند: سفارش‌هایی با همان ایمیل به حساب جدید وصل می‌شوند. اگر هویت مشتری در فروشگاه شما شماره موبایل است، ایمیل را اجباری نکرده‌اید یا مشتری ایمیل دیگری وارد کرده، این اتصال خودکار کمکی نمی‌کند. نتیجه: مشتری حساب می‌سازد و سفارشی که همین الان داده در پنلش نیست.

۷. مهاجرتی که کاربران قدیمی را قفل می‌کند

عوض‌کردن روش ورود در فروشگاهی که هزاران حساب قدیمی دارد، ریسک واقعی است. بعضی حساب‌ها شماره ندارند، بعضی شمارهٔ ناقص یا با قالب متفاوت دارند و بعضی دو بار ثبت شده‌اند. ابزار ادغام همین داده‌ها را باید جفت کند. مشتری قدیمی هم خبر نمی‌شود که چیزی عوض شده؛ فقط می‌بیند دیگر نمی‌تواند وارد حسابش شود.

۸. از دست رفتن سابقهٔ سفارش و مزایا

مشتری مهمان سابقهٔ سفارش‌هایش را نمی‌بیند، نمی‌تواند سفارش قبلی را تکرار کند و از امتیاز باشگاه مشتریان استفاده نمی‌کند. فروشگاه هم ضرر می‌کند: سوابق خرید یک نفر بین چند سفارش مهمان و حساب‌های جدا تکه‌تکه می‌شود و تحلیل رفتار و پیشنهاد هدفمند سخت‌تر می‌شود.

داستان قهوه‌۲۸: ورود جدید برای بیش از ۷۰۰۰ مشتری قدیمی

قهوه‌۲۸ از قبل بیش از ۷۰۰۰ کاربر داشت. همه با نام کاربری انگلیسی و رمز دائمی ثبت‌نام کرده بودند. می‌خواستیم ورود با شماره موبایل را اضافه کنیم، بدون اینکه کسی حسابش را از دست بدهد. چند مشکلی که بالا گفتیم را یکی‌یکی از نزدیک دیدیم.

ادغام که درست کار نکرد

ورود با شماره موبایل را اول با دیجیتس راه انداختیم و از ادغام کاربران قدیمی استفاده کردیم. در عمل ادغام درست انجام نشد و تعداد زیادی از کاربران قدیمی به مشکل خوردند.

همگام‌سازی دستی با SQL

ناچار شدیم دست به کار شویم. با کدنویسی مستقیم در پایگاه داده، شماره تماس صورتحساب هر مشتری را مبنا گرفتیم و حساب او را با دیجیتس همگام کردیم. برای مشتری‌های مهمان هم با همان شمارهٔ صورتحساب یک حساب ساختیم. این کار جواب داد، اما مشکل تمام نشد.

باگی که دو حساب می‌ساخت

در تجربهٔ ما، در همان نسخه و پیکربندی، گاهی مشتری با حساب موجود و شمارهٔ ثبت‌شده وارد می‌شد و دیجیتس یک حساب جدید هم برایش می‌ساخت. حالا دو حساب به یک شماره وصل بود و افزونه اجازهٔ ورود به حساب اصلی را نمی‌داد.

کوچ دوباره و رسیدن به اوتینو

بعد از دیجیتس با دشواری زیاد سراغ افزونه‌های دیگر رفتیم. در نهایت به اوتینو مهاجرت کردیم که تا حد زیادی مشکل‌ها را حل کرد. نمی‌گوییم هیچ مسئله‌ای باقی نماند، اما ورود با شماره موبایل دوباره به مسیر قابل‌اتکایی برای مشتری‌ها تبدیل شد.

آنچه از این تجربه یاد گرفتیم

  • داده را قبل از هر مهاجرت بسنجید: شماره‌های تکراری، ناقص و با قالب‌های مختلف.
  • ادغام خودکار را روی نسخهٔ آزمایشی امتحان کنید، نه روی سایت زنده.
  • مهمان‌ها را از قبل در برنامه بیاورید: حساب بگیرند یا نه، و سفارش‌هایشان چطور وصل شود.
  • ورود و ثبت‌نام را از اول درست طراحی کنید؛ عوض‌کردنش وسط کار گران‌تر از ساختنش از ابتداست.

ورود و ثبت‌نامی که مشتری را اذیت نمی‌کند

این اصول از مشکل‌های بالا بیرون می‌آیند و به افزونه خاصی وابسته نیستند.

مهمان بخرد، بعد عضو شود

پیشنهاد Baymard این است که ساخت حساب به بعد از تأیید سفارش برود. در عمل سه روش داریم که تفاوتشان در این جدول است. این جدول ارزیابی ماست، نه عدد اندازه‌گیری‌شده.

معیار ثبت‌نام اجباری قبل از خرید خرید مهمان بدون عضویت خرید مهمان و عضویت بعد از خرید
اصطکاک در اولین خرید زیاد کم کم
سابقهٔ سفارش و امتیاز مشتری دارد ندارد دارد
خطر حساب تکراری کم ندارد اگر یکتایی شماره کنترل نشود، زیاد
کار فنی لازم کم کم بیشتر: تأیید شماره و اتصال سفارش

یک شمارهٔ نرمال‌شده، یک حساب

شماره‌ها را قبل از ذخیره و قبل از هر جست‌وجو به یک قالب واحد تبدیل کنید و روی همان قالب یکتایی را اعمال کنید. شمارهٔ ۰۹۱۲، ‎+۹۸۹۱۲، ۰۰۹۸۹۱۲ و نسخهٔ با ارقام فارسی باید یک نفر حساب شوند. قبل از ساخت حساب جدید، وجود شماره را بررسی کنید و اگر هست، کاربر را به ورود هدایت کنید، نه به ثبت‌نام.

ورود دو مسیره: رمز ذخیره‌شده یا کد یک‌بارمصرف

بهترین تجربه ترکیب دو مسیر است. اگر مرورگر رمز را ذخیره کرده باشد، ورود با یک کلیک و بدون پیامک انجام شود. اگر نه، مشتری با شماره‌اش کد بگیرد. این‌طور هم سریع است و هم پیامک فقط وقتی می‌رود که لازم است.

ورود ذخیره‌شده و تکمیل خودکار کد وقتی کار می‌کنند که فیلدها نوع و مقدار autocomplete درست داشته باشند. این کد را در قالب فیلدهای فرم ورود و ثبت‌نام خود به کار ببرید (محل قرارگیری به قالب یا افزونه‌ای که فرم را می‌سازد بستگی دارد):

html کپی
<!-- login -->
<input type="text" name="username" autocomplete="username">
<input type="password" name="password" autocomplete="current-password">

<!-- registration: new password -->
<input type="password" name="new_password" autocomplete="new-password">

<!-- mobile number -->
<input type="tel" name="phone" inputmode="numeric" autocomplete="tel">

<!-- SMS code -->
<input type="text" name="otp" inputmode="numeric" autocomplete="one-time-code">

اگر سرویس پیامک شما اجازهٔ قالب‌بندی متن را می‌دهد، آخرین خط پیامک را طبق راهنمای WebOTP بنویسید تا مرورگرهای پشتیبان بتوانند کد را بدون تایپ دستی وارد کنند. قالبش این است: دامنه با علامت @ و بعد کد با علامت #. نمونه:

@example.com #123456

هزینه و امنیت پیامک

چند محدودیت ساده جلوی هدررفتن اعتبار پیامک و سوءاستفاده را می‌گیرد: محدودیت تعداد تلاش و ارسال مجدد، انقضای کد، و محافظت در برابر ارسال انبوه. نقش‌های مدیریتی (ادمین و مدیر فروشگاه) را از ورود با کد پیامکی بیرون بگذارید و حساب را فقط بعد از تأیید کد بسازید، تا اطلاعات نیمه‌کاره حساب واقعی نسازد.

اتصال امن سفارش مهمان

سفارش مهمان را فقط وقتی به حساب وصل کنید که مالکیت ثابت شده باشد: مثلاً سفارشی که همین الان در صفحهٔ تشکر با کلید معتبر سفارش دیده می‌شود و مشتری شماره‌اش را تأیید کرده. وصل‌کردن بی‌قید سفارش‌ها به هر حسابی که همان شماره را دارد خطر دارد.

برنامهٔ مهاجرت وقتی کاربران قدیمی دارید

  1. 1
    بکاپ و نسخهٔ آزمایشی: از سایت و پایگاه داده بکاپ بگیرید و مهاجرت را اول روی کپی سایت امتحان کنید.
  2. 2
    شمارش وضعیت فعلی: ببینید چند حساب شمارهٔ تماس ندارد.
  3. 3
    نرمال‌سازی شماره‌ها: همه را به یک قالب واحد ببرید.
  4. 4
    پیداکردن شمارهٔ تکراری: شماره‌هایی را که بیش از یک حساب دارند فهرست کنید.
  5. 5
    قاعدهٔ ادغام: تصمیم بگیرید در تکراری‌ها کدام حساب اصلی است (مثلاً حساب با سفارش بیشتر) و سفارش‌ها چطور منتقل شوند.
  6. 6
    تکلیف مهمان‌ها: مشخص کنید مهمان‌های قبلی حساب بگیرند یا نه.
  7. 7
    مهاجرت مرحله‌ای: اول گروه کوچکی از کاربران، بعد بقیه.
  8. 8
    پایش بعد از مهاجرت: شکایت ورود، سفارش‌های مهمان و حساب‌های تازه را چند روز زیر نظر بگیرید.

برای قدم دوم، کوئری زیر شمار حساب‌هایی را که شمارهٔ تماس صورتحساب ندارند نشان می‌دهد. فقط می‌خواند و چیزی را تغییر نمی‌دهد. پیشوند جدول (wp_) را با پیشوند سایت خودتان عوض کنید:

sql کپی
SELECT COUNT(*) AS users_without_phone
FROM wp_users u
LEFT JOIN wp_usermeta m
  ON m.user_id = u.ID AND m.meta_key = 'billing_phone'
WHERE m.meta_value IS NULL OR m.meta_value = '';

برای قدم چهارم، بعد از نرمال‌سازی شماره‌ها، این کوئری شماره‌هایی را که بیش از یک حساب دارند، با تعداد حساب هر کدام نشان می‌دهد:

sql کپی
SELECT meta_value AS phone, COUNT(*) AS accounts
FROM wp_usermeta
WHERE meta_key = 'billing_phone' AND meta_value <> ''
GROUP BY meta_value
HAVING COUNT(*) > 1
ORDER BY accounts DESC;

قبل از روشن‌کردن مسیر جدید روی سایت زنده، این سناریوها را با شماره‌های واقعی امتحان کنید:

ورودِ روان: افزونه‌ای که از همین تجربه‌ها ساختیم

بعد از این مسیر، یک چیز روشن بود: مشتری باید بتواند بدون ثبت‌نام اجباری بخرد، و فروشگاه باید بتواند همان لحظهٔ بعد از خرید او را عضو کند، بدون حساب تکراری و بدون سفارش گمشده. برای همین «ورودِ روان» را ساختیم؛ افزونهٔ ورود و ثبت‌نام ووکامرس برای فروشگاه‌های ایرانی. ایده‌اش این است: مشتری مهمان را بعد از پرداخت با یک کلیک به عضو تبدیل کنید.

سه مشکل از هشت مشکل بالا مستقیم در طراحی آن جواب گرفته‌اند:

  • حساب تکراری با یک شماره: نام کاربری، رمز و شمارهٔ تماس به هم متصل‌اند. شماره‌ای که قبلاً ثبت شده اخطار می‌دهد و کاربر به ورود هدایت می‌شود. شمارهٔ صورتحساب هم از قبل در مرحلهٔ تأیید پر می‌شود.
  • سفارش مهمانِ بی‌صاحب: سفارش مهمانِ همان صفحهٔ تشکر، با کلید معتبر سفارش، به حساب مشتری وصل می‌شود.
  • هر ورود یک پیامک: اگر مرورگر رمز را ذخیره کرده باشد، ورود بدون پیامک انجام می‌شود. کد فقط برای کسانی می‌رود که رمز ذخیره‌شده ندارند. دکمهٔ «ورود با شماره موبایل» هم همیشه هست.

نحوهٔ کار در سه مرحله است:

  1. 1
    خرید مهمان: مشتری بدون ثبت‌نام سفارش می‌دهد و پرداخت می‌کند.
  2. 2
    صفحهٔ تشکر از خرید: عضو قبلی با یک کلیک یا کد وارد می‌شود. مشتری جدید نام کاربری و رمز انتخاب می‌کند.
  3. 3
    تأیید شماره و اتصال: با تأیید کد، حساب ساخته می‌شود و همان سفارش خودکار به آن منتقل می‌شود. از مرورگر هم خواسته می‌شود رمز را ذخیره کند تا دفعهٔ بعد بدون کد وارد شود.

چهار تصمیم امنیتی در طراحی آن مهم بود: حساب فقط بعد از تأیید کد ساخته می‌شود؛ شماره‌هایی مثل ۰۹۱۲، ‎+۹۸۹۱۲، ۰۰۹۸ و ارقام فارسی یک شماره حساب می‌شوند؛ ادمین و مدیر فروشگاه با کد پیامکی وارد نمی‌شوند؛ و محدودیت تلاش و ارسال مجدد، انقضای کد و محافظت در برابر ارسال انبوه، جلوی هدررفتن اعتبار پیامک را می‌گیرد.

سؤال‌های پرتکرار دربارهٔ ورود و ثبت‌نام در ووکامرس

ورود با رمز بهتر است یا با کد پیامکی؟

هیچ‌کدام به‌تنهایی. رمز ذخیره‌شده سریع‌ترین راه است و پیامک هم لازم ندارد، اما همه رمز ذخیره‌شده ندارند. کد پیامکی برای کسانی است که رمز ندارند یا فراموش کرده‌اند. بهترین حالت ترکیب هر دو است.

اگر مشتری ایمیل نداده باشد، سفارش مهمانش چطور به حساب وصل می‌شود؟

اتصال پیش‌فرض ووکامرس بر ایمیل صورتحساب تکیه دارد. اگر هویت مشتری در فروشگاه شما شماره موبایل است، اتصال را باید با کلید معتبر سفارش در صفحهٔ تشکر و تأیید شماره انجام دهید، نه با مطابقت ساده.

پیش از مهاجرت چطور حساب‌های تکراری را پیدا کنیم؟

اول شماره‌ها را به یک قالب واحد ببرید، بعد با یک کوئری خواندنی شماره‌هایی را که بیش از یک حساب دارند فهرست کنید. این کار را اول روی نسخهٔ آزمایشی و بعد از بکاپ انجام دهید.

ساخت حساب بعد از خرید جلوی خرید را نمی‌گیرد؟

اگر عضویت اختیاری و سریع باشد، نه. مشتری اول سفارشش را ثبت می‌کند و بعد، با یک کلیک یا یک کد، عضو می‌شود. Baymard هم پیشنهاد می‌کند ساخت حساب به مرحلهٔ تأیید سفارش منتقل شود.

اگر فروشگاه ووکامرسی دارید، قبل از تغییر سیستم ورود، چک‌لیست بالا را روی سایت خودتان اجرا کنید. و اگر دربارهٔ مسیر ورود و ثبت‌نام فروشگاهتان یا افزونهٔ «ورودِ روان» سؤال دارید، از راه‌های ارتباطی همین سایت با ما در تماس باشید.